Skleroterapi, genişlemiş damarın içine ince bir iğneyle ilaç verilerek damarın kapatılmasını amaçlayan bir tedavidir. İlaç sıvı hâlde veya köpürtülerek kullanılabilir; köpük tedavisi de skleroterapinin bir biçimidir. Özellikle kılcal ve orta boy varislerin tedavisinde, ayrıca büyük varislerde tamamlayıcı işlem olarak kullanılabilir.
Tedavi edilen damarın görünümünün değişmesi zaman alabilir ve süreç kişiden kişiye farklılaşabilir. Damarın büyüklüğü bu süreyi etkileyebilir. Uygulama doğrudan görerek veya ultrason eşliğinde yapılır; tedavi sonrasında kızarıklık gibi değişiklikler görülebilir.
Skleroterapi nedir?
Skleroterapi dıştan görülen varislere ince iğnelerle girim yaparak içine o damarı kurutacak ya da yok edecek bir kimyasal ilaç vererek yapılan tedavi yöntemidir. Variste iğne tedavisi ya da köpük tedavisi olarak da bilinir.
Tedavi işleminde kullanılan kimyasal ilaç (polidokanol) suya benzer şeffaf bir ilaçtır. Bu hâliyle kullanılabilir ya da 2-3 mL sıvı 2-3 mL hava ile karıştırılarak köpürtülüp de kullanılabilir. Bu nedenle yönteme köpük tedavisi adı da verilir. Aslında bu da skleroterapi yani kurutma/yok etme tedavisidir. İlaç damara verildikten sonra damarın iç duvarını etkiler ve damarın kapanmasını ya da yok olmasını sağlar.
Varis damarları vücuda gereken damarlar değildir. Uygun hastada tedavi yakınmaları azaltabilir; ancak damarların dolaşımdaki görevi ve derin damarların durumu değerlendirilir, işlem risksiz değildir. Video açıklaması: Bu videoda kılcal varislere uygulanan iğne tedavisi, yani skleroterapi gösteriliyor.
Tedaviden sonra damar hemen kapanır ama görüntünün tamamen kaybolması zaman alır. Bu süre bireyden bireye değişkenlik gösterir ve bazen varisin tümüyle kaybolması birkaç ayı bulabilir. Varis ne kadar büyükse kaybolma o kadar uzun sürer.
Skleroterapi hangi varislerin tedavisinde kullanılır?
Skleroterapi hem kılcal damarların hem retiküler damar dediğimiz yeşil renkli damarların hem de büyük varis dediğimiz variköz venlerin tedavisinde kullanılır. Yani dıştan gözle gördüğümüz tüm varislerin tedavisinde kullanılabilir.
Ancak lazer, radyofrekans ve yapışkan tedavilerinden farkı nedir? Bu saydığımız üç yöntem dıştan görünen varisleri değil, o varisleri oluşturan bacağın içindeki uzun ve büyük damarların (büyük ve küçük safen toplardamarlarının) tedavisinde kullanılır. Tedaviden önce renkli Doppler ultrason yaparak kapak yetmezliği veya kaçak bulduğumuz damarlar bu safen toplardamarlarıdır.
Seçilmiş hastalarda ultrason rehberliğinde köpük skleroterapisi kaynak safen damarına da uygulanabilir; yöntem seçimi damar yapısına ve kişisel risklere bağlıdır. Skleroterapi dıştan görünen küçük ya da büyük kıvrımlı varislerin tedavisinde kullanılır.
Kılcal damarlarda skleroterapi ilacının sıvı ya da köpük hâli kullanılabilir; orta boy ve büyük varislerde ise genellikle köpük hâli kullanılır. Bu nedenle aynı zamanda köpük tedavisi olarak adlandırılır.
Video ile kılcal varislere ince iğne ile skleroterapi
Video açıklaması: Bu videoda varislerde köpük skleroterapi uygulaması gösteriliyor.
Skleroterapi yönteminin yapılışı
- Doğrudan görerek ya da ultrason eşliğinde hedeflenen varise iğne ile girilir,
- İğne ile sıvı ya da köpük ilacı verilir,
- İlaç o damarı içten kapatır,
- Belli bir süre sonra varis kapanır ve sonra kaybolur.
Skleroterapide ince iğnelerle varislere girilerek o varislerin yok olmasını sağlayan bir ilaç verilir (sıvı ya da köpük hâli). İlk verilme anından sonra birkaç gün o damarlarda kızarma olabilir, sonra yavaş yavaş o damarların büyük kısmı yok olur.
Skleroterapi ağrılı mıdır?
Skleroterapi işlemi iğnelerle yapılan bir tedavi yöntemidir. Bu iğneler kılcal damarlar için uygulanırsa genel olarak çok ince iğnelerdir. Diş hekimlerinin diş etini uyuşturmak için kullandığı dental iğnelerden bile daha incedir. Orta boy yeşil retiküler varislerde aynı iğneler ya da biraz daha kalın iğneler kullanılabilir. Bu iğneler genellikle çok hafif ağrı yapar, hastalar bunu sivrisinek ısırığı gibi tanımlar. Ama özellikle ayak bileği veya ayak gibi hassas bölgelerde daha ağrılı olabilir.
Tedavi edilecek damar sayısı çok fazlaysa bazen yüzden fazla iğne girimi gerekebilir. Bu durumda her bir iğne ağrısı çok hafif de olsa toplamda ağrı hastayı rahatsız edebilir.
Biz Koç Üniversitesi Hastanesi Girişimsel Radyoloji Bölümümüzde (Topkapı, İstanbul) her tür varis tedavisini sedasyon anestezisi altında yaparız. Bu oldukça hafif bir anestezi yöntemidir. Sedasyon iğne ile damardan ağrı kesici ve rahatlatıcı ilaçların verilmesi ile yapılır. Bununla hastanın rahatlığı ve ağrı kontrolü hedeflenir; sedasyon tek başına hiç ağrı hissedilmeyeceğini garanti etmez. Buna ek olarak işleme ait olabilecek korku, endişe gibi sorunlar da yaşamaz. Sedasyonla yapılan skleroterapi işlemi hem hasta hem de doktoru için oldukça konforludur.
Skleroterapi ile oluşabilecek sorunlar
Skleroterapi sonrası oluşabilecek sorunlar için varis tedavisinin riskleri sayfasına göz atabilirsiniz. Tedaviden sonraki süreç de Varis tedavisinden sonra sayfasında ve bunun alt sayfalarında detaylı olarak verilmiştir.
Not: Bacakta artan şişlik, şiddetli ağrı, nefes darlığı veya göğüs ağrısı olursa hemen doktorunuza başvurun.