Varis tedavisi

Varis tedavisi ilaç ve çorap kullanımı, skleroterapi, ameliyatsız ya da ameliyatla yapılan birkaç tedavi yöntemini içeren bir terimdir. Yani tek bir tedavi yöntemi yoktur. Her tedavi yönteminin kullanılabileceği kişiler olabilir. Hangi yöntemin kime uygun olduğu varis türüne, varisin ne kadar ilerlemiş olduğuna, hastanın yaşına ve beklentilerine göre değişebilir.

Tedavide en önemli basamak elbette değerlendirmedir. Tedavi edilecek damarların yeri, sayısı ve büyüklüğü ile kanama ya da pıhtılaşma riski önemlidir. Hastaya ait etkenler de rol oynar: yaş, girişimsel bir işlem isteyip istememe, iğne korkusu, hızlı ve kesin sonuç beklentisi, varis çorabı giyememe, ilaç kullanmak istememe gibi.

Bu sayfa varisi olan ve bundan şikâyet eden ya da var olan varisinin ileride bir sorun oluşturup oluşturmayacağını öğrenmek isteyen bir kişide tedavi seçeneklerini ve tedavi kararının mantığını özetler.

Varis tedavisi gerekir mi?

Sorulması gereken en önemli soru, varis tedavisinin sizin için tıbbi bir gereklilik olup olmadığıdır. Bunun için önce varisin ve varise yol açan venöz yetmezliğin (toplardamar kapak yetmezliği) evrelerine bakmakta fayda var.

Venöz hastalık evreleri (CEAP sınıflaması)

CEAP, kronik venöz hastalığı klinik bulgulara göre C0'dan C6'ya sınıflar. Evre yükseldikçe hastalık ağırlaşır.

CEAP sınıflaması bacakta gözümüzle görebildiğimiz bulgulara göre değerlendirilir. Düşük puanlar (C1-3) hafif hastalık göstergesidir, puan yükseldikçe hastalığın şiddeti artar.

• C4, C5 ve C6 evrelerinde kalıcı cilt değişiklikleri ve venöz ülser (yara) riski vardır. Bu nedenle bu gruptaki hastalarda tedavi önerilir. C1-C3 evrelerinde karar, yakınmalara ve hastanın beklentisine göre verilir.

• C1: Çoğunlukla kozmetik bir gruptur. Görüntü kişiyi rahatsız ediyorsa tedavi edilir.
• C2: Dıştan görünen büyük varisler vardır. Varisler görüntü olarak rahatsız ediyorsa ya da ağrı, yorgunluk, gece krampı gibi yakınmalara yol açıyorsa tedavi yapılabilir.
• C3: Ayak bileği çevresinde ödem (şişlik) vardır. Ödemin venöz yetmezliğe bağlı olup olmadığı değerlendirilir. Bağlıysa tedavi önerilebilir.

Ne zaman doktora başvurmalı?

Varis kanaması, iyileşmeyen yara, ayak bileğinde cilt değişikliği, bir bacakta ani şişlik ya da ağrı gibi durumlarda gecikmeden doktora başvurun.

Varis tedavisinde ilk adım: Doppler ultrason

Muayeneden sonraki ilk adım, ayakta yapılan renkli Doppler ultrason incelemesidir. Bu inceleme birkaç şeyi netleştirir:

• Bacakta hangi damarlarda kapak yetmezliği (kaçak) var ya da kaçak var mı? Tedavi tamamen buna göre planlanır.
• İncelemede bir damar haritası da çıkarılır. Bu harita kapak yetmezliğinin yalnızca varlığını değil, nereden nereye kadar uzandığını da gösterir. Tedavinin eksik kalmaması için bu çok önemlidir.
• Kapak yetmezliği olan damardan çıkan varisler hangi bölgelerde? Bazen büyük damar tedavi edilirken dıştan görünen varisler ihmal edilebilir.

Tedavi seçenekleri bir bakışta

Ameliyatsız tedavi: Lazer, radyofrekans ve yapışkan gibi yöntemler, varisi oluşturan büyük damarı (genellikle safen toplardamarı) içeriden kapatır. Bu tedaviler büyük varisin asıl kaynağını tedavi eder. Ayrıntılı bilgi →

Köpük tedavisi / skleroterapi: Genellikle büyük damar tedavi edildikten sonra, aynı seansta dıştan görünen büyük varislerin ya da varsa kozmetik varislerin tedavisi için kullanılır. Büyük damarda kapak yetmezliği yoksa ve tek sorun kozmetik damarların görünümüyse, tek başına ana tedavi olur. Köpük tedavisi → Skleroterapi →

Cilt üzerinden lazer (transdermal lazer): Genellikle kozmetik kılcal varisler için kullanılır ve estetik varis tedavisi kapsamına girer. Çoğunlukla estetik merkezlerinde, bazen de hastanelerde ya da muayenehanelerde yapılır. Kılcal varis →

Varis ameliyatı: Günümüzde ameliyatsız seçeneklerden sonra ikinci sırada yer alır. Kılavuzlar genellikle ameliyatsız yöntemleri ilk seçilecek tedavi olarak önerir. Ancak bulunduğunuz yerde ameliyatsız tedaviler yapılamıyorsa ameliyat hâlâ kullanılabilir. Ayrıntılı bilgi →

Varis çorabı: Varisin yol açabileceği bacak ağrısı, yorgunluk, sıcaklık ve ağırlık hissi gibi yakınmaları azaltmak ya da gidermek için kullanılır. Varisi yok etmez ve varisin gelişimini durdurduğu gösterilmemiştir. Ayrıntılı bilgi →

Varis ilacı: Varis çorabı gibi yakınmaları azaltmak ya da gidermek için kullanılır, varisi yok etmez. Etkisine ilişkin kanıt sınırlıdır. Ayrıntılı bilgi →

Hangi varise hangi tedavi?

Tedavi gerekmeyebilir: Varis büyük ya da küçük olsun, yakınma yapmıyorsa ya da çok az rahatsızlık veriyorsa tıbbi bir zorunluluk yoktur. Büyük damar kapak yetmezliği ve buna bağlı büyük varisler ilerleyici bir hastalıktır. Yıllar içinde varisler ve varsa yakınmalar kötüleşebilir. Bu nedenle genç hastalarda tedavi önerilebilir, ileri yaşlarda gerekmeyebilir. Yaş ve genel durum da değerlendirmede dikkate alınır. Kozmetik varisler ilerleyici değildir, yıllarca aynı kalabilir ve rahatsızlık vermiyorsa tedavi edilmeyebilir.

Tedavi seçimini ne belirler?

Tedavi seçimini renkli Doppler ultrason bulguları, yaş, varis türü, hasta yakınmaları, kişinin tercihleri ve tedaviden beklentileri, işlem riskleri ve tedavi sonrası süreç belirler. Bu süreçte doktorun hastanın yakınmalarını ve beklentilerini bilmesi, hastaya da her yöntemin avantaj ve dezavantajlarını anlatması önemlidir.

Varis tedavisini kim yapar?

Varis tedavisini girişimsel radyoloji ve kalp damar cerrahisi uzmanları yapar. Girişimsel radyolojiyi ayıran iki özellik, ameliyatsız tedavi tekniklerine çok aşina olmaları ve tanı, tedavi ve takipte çok önemli olan renkli Doppler ultrasonografiye hâkim olmalarıdır. Neden girişimsel radyoloji? →

Tedavi sonrası: kısa yol haritası

Varis tedavisi lazer, radyofrekans ve yapışkan gibi yöntemlerle yapılırsa işlem genellikle lokal anestezi ya da sedasyonla yapılır. Hastalar birkaç saatlik gözlemden sonra evlerine gönderilir ve normal yaşama dönüş erkendir. Sedasyon uygulandıysa ilk 24 saatte araç kullanılmaz ve dikkat gerektiren işler yapılmaz. Tedavi sonrası süreç →