Bacak varisindeki temel sorun kanın yer çekimi etkisiyle bacakta önce damarda birikmesi ve damarları genişletmesi, sonra da burada biriken kanın sıvı kısmının damar dışına çıkması ve ödem yani şişlik oluşturmasıdır. Bacak varisinin yaptığı tüm şikâyetler temel olarak 1) kapakların bozulması ve 2) yer çekiminin varlığı ile ilgilidir. Bunu tersine çevirecek sistemler bacakta damar içi ve damar dışı biriken kanı kalbe yönlendiren etkenlerdir. Yürüyüş, yüzme ve bisiklet gibi bacak kaslarını çalıştıran hareketler kanı pompa etkisiyle kalbe yönlendirir. Kilo vermek ve varis çorabı kullanmak da kanın bacakta birikmesini engelleyen etkenlerdir.
Video açıklaması: Bu videoda varise neyin iyi gelebileceği konusu ele alınıyor.
Varise ne iyi gelir?
Ailede varis bulunması hastalığın görülme ihtimalini artırır. Kalıtsal yatkınlık tek başına belirleyici değildir; yaş, gebelik ve diğer etkenler de rol oynar.
Aynı zamanda bitkisel yöntemler, ilaçlar, çoraplarla varisi tedavi edemeyeceğimizi de biliyoruz. Ama yine de bazı küçük önlemler varisi olan insanların biraz daha rahat etmesini ve yakınmalarını azaltmasını sağlayabilir.
Bu yöntemler her insanda aynı etkiyi oluşturmayabilir ama genellikle faydalıdır.
Bacak varisine iyi gelen bunun ilerlemesini azaltabilen ve oluşturduğu şikâyetleri rahatlatan yöntemler:
Varis için spor yapın
Varisler, özellikle de büyük bacak damarlarına 5-10 cm’de olan çok sayıda kapağın yetersiz çalışması sonucu oluşur. Kan bacaklarda birikir ve ağrı, yorgunluk, ağırlık hissi gibi birçok yakınma yapar. Yürüme bacak kaslarında devridaimi artırır. Bu da kanın birikmesini engeller ve hastanın şikâyetleri rahatlar.
Sonuçta bacak kaslarının çalışmasına yarayan her tür spor faydalıdır.
Yürüme, bisiklete binme ve yüzme gibi bacak kaslarını çalıştıran sporlar varise ait ağrı, yorgunluk, ağırlık hissi ya da yanma gibi yakınmaları belirgin azaltır, ancak varisi tedavi etmez.
Bacak yükseltme (elevasyon)
Bacakta damarların genişlemesi ve ayak şişliğinin kanın ayak bileğinde damardan çıkarak dokularda birikmesine yani ödem oluşumuna bağlı geliştiğini biliyoruz. Kan neden bacaklarda birikir? Yer çekiminden dolayı!
Bunu yenmenin en güzel yolu ayakları ve bacakları kalp seviyesinin üstüne çıkaracak kadar yükseltmektir. Otururken bacakları uzatmak da faydalıdır. Bu şekilde kanın bacakta birikmesini engellersiniz. Bacaklarda şişlik ve ağrı iyice azalır. Zaten burada bu yazılmasa bile birçok varis hastası yorucu bir günün ardından eve gittiğinde bacaklarını yükseltme ihtiyacı hissediyordur.
Gece yatarken ya bacağın geldiği kısmı hafifçe yükseltmeniz ya da varis yastığı kullanmanız uyurken bacaklarda biriken ödem sıvısının tekrar kana geçmesini sağlayarak bacağı rahatlatacaktır.
Bacak varisi ve kilo
Hem bacak damar sorunumuz var hem fazla kilomuz var ise bu toplardamar genişlemesine ait yakınmaları daha da artırır. Kilo arttıkça bacaklara ve bacak toplardamarlarına daha fazla yük biner ve ayak şişliği dâhil tüm şikâyetler daha belirgin hâle gelir. O nedenle öncelikle daha fazla kilo almamaya ve sonra yavaş yavaş kilo vermeye çalışmak son derece önemlidir. Bazen sadece kilo vermek bacakları ciddi şekilde rahatlatabilir.
Soğuk uygulama
Kan sıcaktır ve varisi olan hastalarda kan bacaklarda birikir. Yanma ya da ısınma duygusu sık görülür ve kişiyi rahatsız eder. Soğuk suyla bacakların yıkanması her zaman rahatlatıcıdır.
Varis çorabı
Büyük varisi olan bir kişide bu damarlar görüntü olarak ya da oluşturduğu şikâyetlerle sorun yaratıyorsa artık varis çorabı önerilmiyor, doğrudan tedavi öneriliyor.
Bazı durumlarda tedavi zor ya da imkânsız olabilir (örneğin derin ven yetmezliği ya da derin ven trombozu ile birlikte giden varisler). Bu durumda varis çorabı çok faydalıdır.
Varis çorabı ve ilaçları bu damarları yok etmez ancak hastada oluşan yakınmaları belirgin azaltır. Hamilelik çağındaki kadınlarda büyük varis varsa bunların hamilelikten önce tedavi edilmesi öneriliyor. Ancak bir şekilde tedavi olamadıysak hamilelik boyunca çorap kullanmak yakınmaları belirgin azaltacaktır.
Bacak masajı
Bacak masajı yürümek ya da çorap kullanmak gibi etki yaratır. Bacakta biriken ödem sıvısının tekrar kan damarlarına geçmesini sağlar. Masaj diz altındaki baldır kaslarına yapılmalıdır.
Bitkisel maddeler ve kremler
Bitkisel ilaçların ya da kremlerin varisi tedavi etmediğini kesin olarak biliyoruz. Ancak at kestanesi özütü gibi bazı bitkisel ürünler ve bazı ilaçlar bu hastalığın oluşturduğu ağrı, yorgunluk ve kramp gibi yakınmaları azaltabilir ya da yok edebilir. Kremler genellikle deriyi koyulaştırarak kılcal damarların bir süre görülmesini zorlaştırır ancak gerçek anlamda tedavi edemez.
Günlük hayatta sabit kalmayın, hareketli olun.
Evdeki günlük işler sırasında ya da çalışırken ayakta ya da oturarak sabit kalıyorsanız bu varis gelişiminde kötü bir risktir. Öğretmenler gibi uzun süre ayakta kalanlarda kapak yetmezliği daha belirginleşebilir. Bu yüzden varisler öğretmenler gibi uzun süre ayakta kalanlarda bir meslek hastalığı gibidir. Aslında ayakta kalmak ya da oturmak doğrudan bu hastalığa yol açmaz ama hastalığın kötüleşmesine yol açar. Gün boyu bacak kaslarımızın uzun süre hareketsiz kalmasını engellemek ve ara ara çalışmasını sağlamak gerekir. Mutfakta ayakta dururken ayak uçlarında yükselmek, otururken ayak bileklerini oynatmak bunlardan bazılarıdır.
Tedavi olun.
Eğer yukarıdaki önlemleri almanızı gerektirecek şekilde yakınma oluşturan varisleriniz varsa yapmanız gereken en iyi şey muhtemelen tedavi olmayı düşünmenizdir.