Varis tedavisinde kullanılan anestezi yöntemi, yapılacak işlemin türüne, kapsamına ve kişinin sağlık durumuna göre değişir. Damar içi lazer ve radyofrekans tedavileri çoğunlukla lokal anesteziyle yapılır; sedasyon konfor için eklenebilir. Epidural ve genel anestezi daha seçilmiş durumlarda değerlendirilir.
Dünyada kullanılan başlıca yaklaşımlar aşağıda sırasıyla açıklanmıştır. Hangi yöntemin uygun olduğu işlem öncesi değerlendirmeyle belirlenir.
Lokal anestezi
Lokal anestezi, yalnız işlem yapılacak bölgeyi uyuşturur; kişi uyanıktır. Damar içi lazer ve radyofrekans tedavisinde ciltteki giriş yeri ile tedavi edilen damarın çevresine lokal anestezik uygulanır. Bu yaklaşımın en önemli avantajı, lazer ve radyofrekans tedavilerinde ağrı kontrolü sağlaması ve tedavi biter bitmez hastanın eve dönebilmesidir. İşlem sonrası hastanın hastanede beklemesine gerek kalmaz. En önemli dezavantajı, hastanın işleme bağlı korku ve endişesini gidermemesidir. Lazer ve radyofrekans tedavisinden sonra görünen varislere skleroterapi yapılacaksa (ki biz bunu her hastaya yapıyoruz), bu işleme ait ağrıları gideremez ve hasta buradaki iğne girişimlerini hisseder.
Sedasyon
Sedasyon, damar yolundan verilen ilaçlarla rahatlama ve uykululuk sağlar. Genel anesteziyle aynı değildir; derinliğe göre kişi çevresinin farkında olabilir ve komutlara yanıt verebilir. Sedasyon tek başına bütün ağrıları kesmez; uygun lokal anestezi ve gerektiğinde ağrı kesiciyle birlikte planlanır. Solunum, oksijen düzeyi, nabız ve tansiyon izlenir. Merkezimizde konfor için rutin sedasyon kullanılır. Sonrasında genellikle yaklaşık iki saat gözlem yapılır; gerçek taburculuk zamanı toparlanmaya göre belirlenir. Sedasyon sonrası en az 24 saat araç kullanılmaz, refakatçiyle eve dönülür ve ilk gece destek sağlanır.
Varis tedavisinde hafif anestezi yöntemleri işlemin son derece konforlu olmasını sağlar
Epidural anestezi
Epidural anestezi, bel bölgesine yerleştirilen ince bir kateterden ilaç verilerek vücudun alt bölümünde ağrı duyusunun azaltıldığı bölgesel bir yöntemdir. Kişi uyanık kalabilir veya sedasyon uygulanabilir. Bazı daha kapsamlı cerrahi girişimlerde değerlendirilebilir; damar içi lazer ve radyofrekans gibi güncel minimal invaziv varis tedavilerinde rutin bir gereklilik değildir.
Genel anestezi
Genel anestezide kişi kontrollü biçimde bilinçsizdir ve işlem sırasında ağrı hissetmez. Bazı cerrahi varis ameliyatlarında ya da lokal veya bölgesel yöntemlerin uygun olmadığı durumlarda tercih edilebilir. Anestezi ekibi solunum, dolaşım ve diğer yaşamsal bulguları işlem boyunca izler.
Anestezi yöntemi nasıl seçilir?
Seçim; uygulanacak varis tedavisinin türü ve süresi, işlemin kapsamı, kişinin sağlık durumu, kullandığı ilaçlar ve tercihleri birlikte değerlendirilerek yapılır. Sedasyon uygulanması, lokal anestezi gereksinimini otomatik olarak ortadan kaldırmaz. Kişiye uygun plan, işlemi yapacak hekim ve anestezi ekibiyle birlikte belirlenir.
Anestezi yöntemlerinin karşılaştırılması
Varis tedavisinde kullanılan dört temel anestezi yöntemi aşağıdaki tabloda kısaca karşılaştırılmıştır.
| Yöntem | Ağrı | Endişe / korku | Sorun ihtimali | Hastanede kalış | Normale dönüş |
|---|---|---|---|---|---|
| Lokal anestezi | Bölgeyi uyuşturur, sonraki iğne hissedilebilir | Azaltmaz | Düşük | Gerekmez | Hemen |
| Sedasyon | Tek başına tüm ağrıyı kesmez; lokal anestezi ve ağrı kesiciyle tamamlanır | Büyük ölçüde giderir | Bazen bulantı | ~2 saat gözlem | Refakatçiyle, 24 saat araç yok |
| Epidural anestezi | Alt bölgede büyük ölçüde keser | İsteğe göre sedasyon eklenir | Daha kapsamlı yöntem | Uygulamaya göre değişir | Uygulamaya göre değişir |
| Genel anestezi | Tamamen hissettirmez | Ortadan kalkar | Sürekli izlem gerekir | Genelde daha uzun | Uygulamaya göre değişir |
Tablo genel bir karşılaştırmadır; hangi yöntemin uygun olduğu işlem öncesi değerlendirmeyle belirlenir.