Koç Üniversitesi Hastanesi · Girişimsel Radyoloji

Varis çeşitleri

Varisler yani toplardamar genişlemeleri temel olarak kılcal varis, orta boy (retiküler) varis ve büyük varis (variköz ven) olarak üç grupta ele alınır. Kılcal ve retiküler varisler genel olarak kozmetik sorun olarak kabul edilir. Büyük varisler ise çoğunlukla bacaktaki büyük toplardamarların (safen damarları) kapak yetmezliğine bağlı gelişir ve kozmetik bir sorun değil bir hastalık olarak kabul edilir. İki grubun oluşturduğu şikâyetler ve tedavileri birbirinden oldukça farklıdır.

Varisler büyüklük ve oluşumlarına göre büyük, orta boy ve kılcal damar olarak üç çeşittir.  

Varis çeşitleri nelerdir? Neden önemlidir?

Video açıklaması: Varisler 3 tiptir ve her birinin oluşumu, oluşturduğu yakınma ve tedavileri birbirinden farklılık gösterir.

Toplardamar genişlemeleri: 

Kılcal varis (kılcal damar)

  • Deriden çıkıntı yapmayan, saç kılı inceliğinde, kırmızı-mor renkli damardır. 
  • Kılcal damarlar hiçbir zaman büyüyerek orta boy ya da büyük varise dönüşmez.
  • Kılcal damarlar toplumda büyük varisten çok daha yaygındır. Normal insanların yarısında görülür.
  • Kılcal damar ya da kılcal varis bacaklarda çok küçük bir alanda birkaç tane olabileceği gibi her iki bacakta çok yaygın da olabilir. Genellikle görünümleri nedeniyle kozmetik sorun oluştururlar. Ancak özellikle yaygınsa o bölgede ağrı, sızlama ve kaşınma gibi şikâyetler oluşturabilir.
  • Kılcal damarlarda tedavi görünümü azaltabilir; ek seans gerekebilir ve bütün damarların kaybolması garanti değildir. 

Kılcal varisler en ince varis çeşididir

Varis çeşitleri nelerdir, kılcal varis

Varis çeşitleri içinde kılcal damarlar

Orta boy varis (retiküler varis)

  • Ciltten hafif çıkıntı yapan, koyu yeşil-mor renkli, çapları 2-3 mm arasında değişen kıvrıntılı damardır.
  • Genellikle dizin arka kısmında bulunur ancak bacağın her yerinde görülebilir.
  • Tek tek ya da ağımsı yapılar hâlinde olur. Kılcal damarlar gibi görüntüleri ya da oluşturduğu yakınmalar nedeniyle tedavi gerektirebilir.
  • Orta boy ya da retiküler damarlar köpük tedavisi ile tedavi edilir ve tedavisi en kolay türdür.
  • Tedavi sonrası tekrarlama şansı yok denecek kadar azdır. 

Varis çeşitleri içinde orta boy yeşil varisler

Varis çeşitleri retiküler yani orta boy varisler

Varis çeşitleri. Orta boy varis diz arkasında sıktır

Büyük varis

  • Bunlara variköz ven (varisleşmiş damar) da denir.
  • Ciltten bariz çıkıntı yapan, çapları 3 mm’den -parmak kalınlığına ulaşabilen- büyük damarlardır.
  • Kesin olarak hastalık diye tanımlayacağımız damarlar bunlardır.
  • Bazı kişilerde çok büyük ve belirgin olmalarına rağmen hiç şikâyet oluşturmayabilir. Bazı kişilerde ise belirgin yakınma oluşturur.

Bacaklarda büyük varisler çok sık görülen bir hastalıktır

Bacaktaki büyük varisler gerçek bir hastalıktır

Büyük varis tedavi gerektiren bir varis çeşididir

  • Büyük varisler gerçek bir hastalıktır ve aynı bacakta safen toplardamarındaki kapak yetersizliğine yani venöz yetmezliğe bağlı gelişir.
  • Kaynak damarın tedavisi görünen varislerin azalmasına yardımcı olur; kalan damarlar için tamamlayıcı işlem gerekebilir.
  • Sadece görünen büyük damarların köpük tedavisi ya da ameliyatla alınması bu damarların tekrar çıkmasına yol açar çünkü varis kaynağı giderilmemiştir. 
  • Genel olarak büyük damarların tedavisinin zor olduğu söylense de aslında tedavisi en kolay varis türüdür.

Varis çeşitleri aynı insanda büyük ve küçük varisler
Bazı kişilerde birden fazla varis aynı anda görülebilir. Bu örnekte hem büyük varisler hem de orta boy ve kılcal varisler aynı bacakta izlenmektedir. 

Varis çeşitlerinde tedavi farklı mıdır?

Üç tür varisin ikisi kozmetik, biri hastalık grubuna girer. Tümü ameliyatsız yöntemlerle kolaylıkla tedavi edilebilir. Kılcal ve orta boy yani retiküler damarlarda tedavi sadece sizin isteğinize göre yapılır. Yani bunlar bir sağlık sorunu değildir.

Kılcal varislerde dünyada iki tedavi vardır: skleroterapi ve transdermal lazer ya da RF. Skleroterapi genelde daha etkili olandır. Orta boy yeşil damarlarda skleroterapinin köpük formu (köpük tedavisi) kullanılır ve çok etkilidir.

Büyük varislerde ise büyük varisin kendisinden önce ona yol açan büyük damarın (safen toplardamarı) tedavi edilmesi gerekir. Bu da damar içinden yapılan lazer, radyofrekans ve yapışkan yöntemleriyle yapılır. Buradaki lazer kılcal damar tedavisinde kullanılan lazerden çok farklıdır. Varisin kaynağı tedavi edildikten sonra aynı seansta görünen büyük, orta boy ya da kılcal varislere de skleroterapi uygulanır. Yani büyük varislerle kozmetik varislerin tedavileri birbirinden farklıdır.

Sık sorulan sorular

Kılcal, orta boy ve büyük varisler nasıl ayırt edilir?

Kılcal damarlar saç kılı inceliğinde kırmızı-mor çizgilerdir. Orta boy retiküler damarlar genellikle yeşil ve ağ görünümündedir. Büyük varisler ciltten belirgin biçimde kabaran, kıvrımlı damarlardır.

Kılcal damarlar zamanla büyük varise dönüşür mü?

Hayır. Sayfada bunların ayrı damar türleri olduğu açıklanır. Aynı kişide kılcal, retiküler ve büyük varisler birlikte bulunabilir; bu, birinin diğerine dönüştüğü anlamına gelmez.

Varis türüne göre tedavi neden değişir?

Kılcal ve retiküler damarlara yönelik skleroterapi gibi uygulamalar ile büyük varislerin kaynağı olan kapak yetmezliğine yönelik damar içi işlemler farklıdır. Büyük varislerde kaynak damarın değerlendirilmesi önemlidir.

Kaynaklar

  1. Editor's Choice - European Society for Vascular Surgery (ESVS) 2022 Clinical Practice Guidelines on the Management of Chronic Venous Disease of the Lower Limbs. De Maeseneer MG, Kakkos SK, Aherne T ve ark. Eur J Vasc Endovasc Surg. 2022;63(2):184-267. DOI: 10.1016/j.ejvs.2021.12.024. Kılavuz: Kronik toplardamar hastalıkları, tanı, tedavi seçenekleri ve takip.
  2. The 2023 Society for Vascular Surgery, American Venous Forum, and American Vein and Lymphatic Society clinical practice guidelines for the management of varicose veins of the lower extremities. Part II. Gloviczki P, Lawrence PF, Wasan SM ve ark. J Vasc Surg Venous Lymphat Disord. 2024;12(1):101670. DOI: 10.1016/j.jvsv.2023.08.011. Kılavuz: Varis tedavisi, çorap ve ilaç kullanımı, tedavi sonrası takip ve olası sorunlar.
  3. Treatment for telangiectasias and reticular veins. Nakano LC, Cacione DG, Baptista-Silva JC ve ark. Cochrane Database Syst Rev. 2021;10:CD012723. DOI: 10.1002/14651858.cd012723.pub2. Sistematik derleme: Kılcal ve retiküler damarlar için tedavi seçeneklerinin karşılaştırılması.

Kaynaklara erişim tarihi: 19 Ekim 2026.