Varis çorabı, bacağa kademeli basınç uygulayarak toplardamarlardaki kanın yukarı doğru taşınmasını destekler. Ayak bileğinde daha yüksek, yukarıya doğru azalan basınç yapısıyla şişlik ve diğer yakınmaları hafifletmeye yardımcı olabilir. Bununla birlikte çorap kullanımı, genişlemiş damarları ortadan kaldıran bir tedavi değildir.
Çoraplar uzunluk ve basınç düzeyine göre farklılaşır. Sayfada günlük kullanım ile işlem sonrası kullanımın özellikleri, giyip çıkarma konusunda dikkat edilen noktalar ve çorap seçiminin tedavinin kapsamıyla ilişkisi açıklanır.
Varis çorabı bacaklarda toplardamar tıkanıklığı (derin ven trombozu), derin ya da yüzeysel ven yetmezliği gibi toplardamar hastalıklarında temel olarak bu hastalıkların bacakta oluşturdukları ağrı, yorgunluk, yanma ya da ayak şişliği gibi şikâyetleri gidermek için kullanılan bir medikal malzemedir. Varis çorabının temel amacı bacağı sıkarak yüzeysel damardaki kanı derin damarlara yönlendirmek ve kanın bacakta birikmesini ya da göllenmesini önlemektir. Bu nedenle bu hastalarda hastalıklara bağlı yakınmalar varsa bu yakınmaları azaltma ya da yok etme konusunda oldukça başarılıdır. Özellikle kesin tedavisi olmayan "derin ven yetmezliği" ve hastaların yarısında kesin tedavisi olmayan "kronik derin ven trombozunda" hastalar için oldukça yararlıdır. Ancak net bir tedavisi olan varis yani yüzeysel ven yetmezliğinde önerilmez. Çünkü çok basit ve etkili bir tedavi ile 1 saat içinde tüm yakınmaların giderilmesi yani tedavi edilmesi mümkünken tedavi olabilen hastanın aylar ya da yıllarca varis çorabı kullanması gereksizdir. Varis çorabı varise ait yakınmaları azaltır ve hastaya konfor sağlar ama varisi tedavi edemez. Avrupa ve Amerika kılavuzları varisi olan hastalarda varis çorabını değil ameliyatsız tedavi yöntemlerini önerir. Ama varis tedavisi olmak istemeyen hastalar varis çorabı kullanabilirler.
Varis çorabı ne tür bir malzemedir, varis tedavisinde ve varisin oluşturduğu yakınmaların giderilmesinde ne kadar faydalıdır?
Varis Çorabı Ne İşe Yarar?
Varis çorabı varis ve venöz yetmezlik tedavisinde 1848 yılından beri kullanılmaktadır. O günden beri sadece yüksek ve orta basınç varis çorapları değil, hafif basınçlı varis çorapları bile varise ait ağrı, yanma, şişlik gibi bazı yakınmaları azalttığı bilinmektedir.
Varis Çorabı Varis Oluşumunu Engeller mi?
Varis oluşumunu engellemez. Sadece varise ait yakınmaları azaltır ve varisin uzun dönemde bacakta oluşturacağı tahribatı engeller.
Biz tedavi olabilecek hastalarda varis çorabı önermeyiz; bunun yerine varisi kesin olarak tedavi etmeyi tercih ederiz.
Çünkü basınçlı çorap kullanımı bir çok hasta için zahmetlidir.
Varis Çorabı Varisi Tedavi Eder mi?
Hayır. Basınçlı çoraplar hiçbir şekilde varisi tedavi etmez. Bir doktor hastaya basınçlı çorap önerdiğinde hastaların bir kısmı bunu varisi tedavi edecekmiş gibi algılar. ama bu mümkün değildir. Ama çoraplar son derece faydalıdır. Varise ait bacak ağrısı, yorgunluk, ayak şişliği gibi yakınmaları azaltır ya da giderir. Uzun dönemde varisin bacaklarda oluşturduğu zararları da en aza indirir.
Varis çoraplarında basınç her noktada aynı değildir. Ayak bileğinde basıncın tümünü uygular ama daha yukarı çıktıkça basınç kademeli olarak azalır. Bunun nedeni kanı aşağıdan yukarıya daha kolay yönlendirebilmesidir. Bu nedenle bu çoraplara basınçlı çoraplar da denir.
Varis Çorabını Ne Zaman Giymeli, Ne Zaman Çıkarmalı?
Varis çorabı genel olarak sabah giyilir ve gece yatmadan önce çıkarılır. Varis çorabınızı yataktan çıkmadan, ayağınızı yere basmadan giymeniz gerekir denir. Bu cümle çok uygun değildir. Varis çorabı giymek zorunda olan kişiler sırf bu kurala uymak için, tuvalete gitmeden ya da -banyo yapmak isteyenler- banyo yapmadan bu çorabı giymek zorunda kalır. Bu söylenen söz iyi niyetle söylenmektedir. Amaç ayaklarda henüz şişlik yokken varis çorabını rahatlıkla giymeniz içindir. Ancak yataktan kalkarak ayaklarınızı yere bastıktan sonra da rahatlıkla giyebilirsiniz. Çünkü bu kadar kısa sürede ayaklarda genellikle şişlik olmaz.
- Yapabilirseniz, varis çorabınızı sırtüstü yatıp ayakları havaya yükselterek giyerseniz bacaklardaki şişliği azalttığı için size kolaylık sağlayabilir.
- Giymesi zor oluyorsa bazı varis çorabı giyme cihazları faydalı olabilir. Doktorunuz tersini söylemediyse yatarken varis çorabı giymeniz gerekmez.
- Tüm basınçlarda diz altı, diz üstü ya da kasığa kadar uzanan çorap vardır.
Varis Çorabı Çeşitleri
Basınçlı çoraplar uzunluklarına göre diz altı, diz üstü, kasığa kadar ve külotlu olabilir. Varis tedavisinden sonra giyilen çoraplar genellikle kasığa kadar ya da külotlu olmalıdır. Çünkü tedavi genellikle kasık bölgesini de içerir. Ama devamlı giyiyorsanız, diz altı ya da diz üstü çoraplar genellikle yeterlidir.
Varis çoraplarında basınç kademelidir. Ayak ve ayak bileği bölgesinde basınç yüksektir. Yukarı doğru uzandıkça basınç azalır. Bunun amacı kanı taşıyan toplardamarları ayak bölgesinde daha çok sıkıştırarak yukarı doğru gelmesini kolaylaştırmaktır.
Varis çorapları basınçlarına göre 3 çeşittir;
- Hafif basınçlı (15-20 mmHg)
- Orta basınçlı (20-30 mmHg)
- Yüksek basınçlı (30-40 mmHg)
Varis tedavisinden sonra kullanılan ve bizim de önerdiğimiz çorap basıncı orta basınçtır. Hafif basınç genellikle varisi olmayan ancak ayak şişliği olanlar tarafından kullanılır. Varisi olmayan ancak mesleği gereği uzun süre ayakta kalan ve ayak ağrıları ya da şişliği olan insanlar hafif basınçlı çorap kullanabilir. Yüksek basınçlı çorap genellikle ayak yaraları olan varis hastalarında ya da ciddi venöz yetmezlik olan hastalarda kullanılır.